Dù cách xa về mặt địa lý và mức độ cực đoan, cả hai bức ảnh đều là những bức bích họa trần trụi nhất về bản chất của các thể chế độc tài toàn trị: Nơi quyền lực không sinh ra từ lá phiếu của nhân dân, mà được di truyền qua đường... ADN.
Đại lộ Danh vọng mang tên "Hộ khẩu"
Hãy nhìn vào bức ảnh ở Bắc Hàn: Một cô bé tuổi teen, chưa từng nếm mùi quân ngũ, chưa từng đóng góp một ngày lao động cho đất nước, lại chễm chệ ngồi ở vị trí trung tâm. Phía sau lưng cô là những bậc lão tướng với dàn huân chương che kín cả lồng ngực đang phải đứng khúm núm, cười gượng gạo bợ đỡ. Bức ảnh đó gào lên một thông điệp: Cả một đời vào sinh ra tử không bằng một phút làm con của Lãnh tụ.
Và giờ, hãy nhìn sang bức ảnh tại Việt Nam: Việc ông Tô Long nhận Huân chương Chiến công hạng Nhì và mang hàm Đại tá ở tuổi 43 diễn ra lặng lẽ nhưng lại gây bão ngầm trong dư luận. Nhân dân không ghét bỏ ông Long, họ chỉ thắc mắc: Chiến công đó là gì? Phá được chuyên án nào? Cứu được bao nhiêu sinh mệnh? Không ai biết. Thành tích rõ ràng nhất, hiển hiện nhất được công khai chính là dòng chữ ghi tên người cha trong lý lịch.
Sự giống nhau ở đây là gì? Cả hai chế độ đều đang biến những tấm huân chương – vốn là biểu tượng thiêng liêng của lòng quả cảm và sự hy sinh máu xương – thành những món trang sức gia bảo để hợp thức hóa việc dọn đường thăng tiến cho "thái tử đỏ".
"Đúng Quy Trình" - Vở Kịch Của Những Hạt Giống Đỏ
Điểm khác biệt duy nhất giữa Bắc Hàn và Việt Nam có lẽ chỉ nằm ở... mức độ diễn xuất.
Bắc Hàn diễn lộ liễu: Nhà họ Kim công khai chế độ cha truyền con nối một cách trắng trợn, không cần che đậy.
Việt Nam diễn tinh vi: Ở Việt Nam, quy trình có vẻ "dân chủ" hơn với những khái niệm mỹ miều như "được quy hoạch", "cán bộ nguồn", "bỏ phiếu tín nhiệm". Nhưng trùng hợp thay, những chiếc ghế béo bở nhất, con đường thăng tiến thần tốc nhất lại thường rơi trúng vào tay các "con ông cháu cha".
Từ Nguyễn Thanh Nghị, Nguyễn Minh Triết, cho đến Tô Long... sự trùng hợp này nhiều đến mức người dân phải cay đắng nhận ra: Hóa ra "Đảng cử, dân bầu" thực chất là "Cha cử, con lên". Quy trình bổ nhiệm khép kín chẳng qua là một lớp vỏ bọc hoàn hảo để các gia tộc chính trị chia chác quyền lực trong bóng tối, nơi 100 triệu người dân chỉ đóng vai trò quần chúng minh họa cho một vở kịch đã viết sẵn kịch bản.
Cái Giá Của Chế Độ Khép Kín: Sự Chảy Máu Nhân Tài
Khi lý lịch chiến thắng lý tưởng, và quan hệ đè bẹp trí tuệ, hệ lụy tất yếu là sự trì trệ của cả một quốc gia.
Sự triệt tiêu động lực: Thử hỏi những người cán bộ, chiến sĩ, những chuyên gia cống hiến thực sự sẽ nghĩ gì khi nỗ lực cả đời của họ bị gạt phăng chỉ để nhường chỗ cho một "thái tử"? Khi "nhất hậu duệ, nhì tiền tệ, ba quan hệ, bốn trí tuệ" trở thành kim chỉ nam, những người tài ba thực sự sẽ chọn cách rời đi hoặc chọn sự im lặng an toàn.
Quyền lực không bị kiểm soát: Những "thái tử" lên nắm quyền nhờ sự chống lưng của gia tộc sẽ chỉ phục vụ lợi ích của dòng họ và phe phái, thay vì chịu trách nhiệm trước nhân dân. Họ không sợ mất lòng dân vì dân không có quyền truất phế họ.
Lời Giải Duy Nhất Nằm Ở Sự Lựa Chọn Của Người Dân
Người ta không thể xây dựng một "quốc gia hùng cường" bằng một cơ chế vận hành như triều đại phong kiến khoác áo xã hội chủ nghĩa. Không có dân chủ, sẽ không có cạnh tranh lành mạnh.'
Một xã hội văn minh là nơi huân chương được trao ở ngoài ánh sáng, thành tích được phơi bày trước công luận, và lãnh đạo phải bước lên bục cao nhờ những lá phiếu tự do của người dân, chứ không phải bước ra từ bóng râm của người cha cầm quyền. Việt Nam cần một thể chế minh bạch, nơi quyền lực thực sự thuộc về Nhân dân, để từ "đồng chí" không còn đồng nghĩa với "đồng dòng máu".
