Giữa lúc giá dầu liên tục biến động vì căng thẳng tại Trung Đông còn vàng đánh mất nhịp tăng mạnh hồi đầu năm, giới đầu tư quốc tế đang đặc biệt chú ý tới một chỉ báo ít được nhắc tới hơn giá vàng hay giá dầu riêng lẻ, đó là tỷ lệ vàng/dầu.
Đây là tỷ lệ cho biết một ounce vàng có thể mua được bao nhiêu thùng dầu WTI. Con số tưởng như đơn giản này lại được xem như “máy đo áp suất” của nền kinh tế toàn cầu suốt nhiều thập kỷ, bởi nó phản ánh cùng lúc ba yếu tố lớn nhất của thị trường tài chính hiện nay gồm lạm phát, tăng trưởng và niềm tin vào đồng USD.
Theo phân tích của Discovery Alert, tỷ lệ vàng/dầu hiện dao động quanh 39,6 lần, gần vùng cao nhất trong lịch sử hiện đại và cao hơn rất nhiều so với mức cân bằng dài hạn 15-20 lần từng duy trì ổn định suốt nhiều thập kỷ.
Một ounce vàng mua được gần 40 thùng dầu
Cách tính tỷ lệ vàng/dầu khá đơn giản. Lấy giá vàng giao ngay chia cho giá dầu WTI sẽ cho ra số thùng dầu có thể mua bằng một ounce vàng. Ví dụ, nếu vàng ở mức 4.000 USD/ounce còn dầu ở 100 USD/thùng, tỷ lệ sẽ là 40 lần.
Điều khiến giới phân tích quan tâm không nằm ở bản thân con số, mà ở nguyên nhân đằng sau nó. Tỷ lệ tăng cao có thể xuất phát từ việc vàng tăng quá mạnh, dầu giảm quá sâu hoặc cả hai cùng xảy ra đồng thời. Trong lịch sử, vùng 15-20 lần thường được xem là trạng thái cân bằng tương đối giữa hệ thống tiền tệ và nhu cầu năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ sau đại dịch Covid-19, tỷ lệ này liên tục duy trì trên 30 lần và hiện tiến sát mốc 40 lần.
Theo Discovery Alert, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước vào một thay đổi mang tính cấu trúc thay vì chỉ là biến động ngắn hạn. Một trong những giai đoạn cực đoan nhất từng xuất hiện vào năm 2020, khi dầu WTI lần đầu tiên rơi xuống mức âm còn vàng duy trì quanh 1.700 USD/ounce. Khi đó, tỷ lệ vàng/dầu từng vọt lên 85-90 lần.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cú sốc thời điểm đó chủ yếu phản ánh sự sụp đổ nhu cầu năng lượng vì đại dịch hơn là thay đổi dài hạn của hệ thống tiền tệ.
Vì sao vàng và dầu lại phản ánh sức khỏe kinh tế toàn cầu?
Theo Discovery Alert, vàng và dầu đều được định giá bằng USD nhưng phản ứng hoàn toàn khác nhau trước biến động kinh tế. Dầu phản ánh sức khỏe của nền kinh tế thực. Khi tăng trưởng toàn cầu mạnh lên, nhu cầu vận tải, sản xuất và tiêu dùng năng lượng tăng theo, kéo giá dầu đi lên. Ngược lại, khi kinh tế chậm lại, dầu thường giảm vì nhu cầu tiêu thụ suy yếu.
Trong khi đó, vàng lại phản ánh niềm tin của thị trường vào sức mua của tiền tệ. Khi nhà đầu tư lo ngại lạm phát, nợ công hoặc chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài, vàng thường tăng bất kể nền kinh tế thực đang mạnh hay yếu. Chính sự khác biệt này khiến tỷ lệ vàng/dầu trở thành một chỉ báo đặc biệt.
Nếu tỷ lệ tăng mạnh trong thời gian dài, điều đó thường cho thấy thị trường đang lo ngại nhiều hơn về hệ thống tiền tệ và sức mua của đồng tiền, thay vì kỳ vọng vào tăng trưởng kinh tế mạnh. Discovery Alert cho rằng có 2 cách diễn giải phổ biến nhất đối với tỷ lệ cao hiện nay.
Thứ nhất, hệ thống tiền tệ toàn cầu đang chịu áp lực lớn hơn. Những yếu tố như lãi suất thực âm, nợ công tăng hay chính sách tài khóa mở rộng thường khiến vàng tăng nhanh hơn dầu. Thứ hai, dầu có thể đang bị định giá thấp do nhu cầu năng lượng chưa phục hồi tương xứng sau các cú sốc kinh tế toàn cầu.
Điểm quan trọng nhất, theo bài phân tích, là phải xác định tài sản nào đang dẫn dắt xu hướng trước khi đưa ra kết luận.
Giá dầu tăng lại đang gây áp lực lên vàng
Diễn biến hiện tại của thị trường hàng hóa đang cho thấy mối quan hệ khá phức tạp giữa vàng và dầu. Theo IG, xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ 12 tiếp tục giữ giá dầu ở vùng cao. Dầu WTI giao tháng 7 hiện quanh 104 USD/thùng, cho thấy giới giao dịch vẫn tỏ ra dè dặt với các tín hiệu “hạ nhiệt” căng thẳng sau khi Mỹ hoãn kế hoạch tấn công Iran và các cuộc đàm phán mới được nối lại.
Việc gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz kéo dài đang khiến thị trường lo ngại lạm phát tiếp tục neo cao. Điều này đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên và hỗ trợ đồng USD mạnh hơn. Đây cũng là lý do vàng chịu áp lực dù rủi ro địa chính trị chưa biến mất.
Theo IG, sau giai đoạn tăng mạnh từ cuối năm 2025 tới đầu 2026, vàng đã giảm sâu trong tháng 3 với mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2008. Đà suy yếu tiếp tục kéo dài sang tháng 4 và tháng 5.
Một điểm đáng chú ý khác là sự tham gia mạnh hơn của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường vàng sau đợt tăng sốc hồi đầu năm. Theo chuyên gia Tony Sycamore, điều này khiến vàng ngày càng giao dịch giống tài sản rủi ro hơn là nơi trú ẩn truyền thống. Diễn biến giá vàng vì vậy cũng nhạy cảm hơn với tâm lý thị trường và biến động lợi suất trái phiếu.
Tuy vậy, triển vọng dài hạn của vàng vẫn chưa bị phủ nhận hoàn toàn. Theo phân tích kỹ thuật từ IG, miễn là vàng còn giữ được vùng hỗ trợ quanh 4.350 USD, xu hướng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực với mục tiêu quay trở lại vùng 4.900 USD.
Trong lúc đó, tỷ lệ vàng/dầu tiếp tục được giới đầu tư theo dõi sát bởi nó không chỉ phản ánh biến động của hai loại hàng hóa lớn nhất thế giới, mà còn cho thấy thị trường đang nghiêng nhiều hơn về nỗi lo lạm phát, suy giảm tăng trưởng hay niềm tin tiền tệ toàn cầu.
